ورود

شهر باستانی سیده در آنتالیا

بنا بر اطلاعات بدست آمده از برخی کتیبه های یافته شده در شهر «سیده (Side)» که معنای نام آن در زبان آناتولی «انار» می باشد، قدمت آن به دوره هیتی ها برمی گردد. این در حالی است که گفته می شود سیده یکی از قدیمی ترین شهرک های آناتولی بوده و ساخت آن به قرن 7 پیش از میلاد نصبت داده می شود.

سیده در دوران باستان


شهر سیده واقع بر روی شبه جزیره ای به طول 1 کیلومتر و عرض 400 متر که به نظر می رسد به لحاظ تاریخی، دوره های مشابهی را مانند شهرهای پامفیلی گذرانده، در قرن 7 پیش از میلاد بواسطه مهاجرت یونانی ها، تاسیس و بنا بر کتیبه های بدست آمده، مردم این شهر تا قرن 3 پیش از میلاد دارای زبان مختص به خود نیز بوده اند.


 این زبان که متاسفانه هنوز نیز کاملا شناخته شده نیست، یکی از زبان های هند و اروپایی بوده است. سیده در نیمه اول قرن 6 پیش از میلاد تحت تسلط لیدیان و در 547-546 پیش از میلاد تحت سلطه پارسیان بوده که در همین دوره (تحت سلطه پارسیان)، توسعه بسیاری یافت ولی در سال 334 پیش از میلاد تسلیم لشکر اسکندر گردید. پس از این دوره، شهر سیده به لطف جنگ های شدید و حضور ناوگان تجاری بطلمیوس، توانست درخشان ترین دوره خود را در قرن 2 و 3 پیش از میلاد تجربه و مجددا بازسازی شود که متعاقب آن، به یک مرکز علمی و فرهنگی تبدیل شد. این شهر از 78 سال پیش از میلاد نیز تحت حکومت روم بوده است.


سیده پیش از میلاد مسیح


هرچند به گفته استرابون، شهر سیده «توسط اهالی کیمه ساخته شده»، اما شواهد حاکی از قدمت آن به پیش از این دوران بوده و در قرن 6 پیش از میلاد توسط لیدیایی ها، در سال 546 پیش از میلاد توسط پارسیان و در سال 334 پیش از میلاد نیز توسط اسکندر به تسخیر درآمده است؛ این شهر پس از مرگ اسکندر، بین سال های 218-301 پیش از میلاد توسط بطلیموسی ها که نیروی دریایی قوی داشتند، فتح و در سال 218 پیش از میلاد تحت سلطه سلوکیان درآمده است. در سال 188 پیش از میلاد نیز بنا بر «پیمان آپامیا»، این شهر به همراه پامفیلیا، به پادشاهی پرگامون اعطا می گردد؛ با این حال، اهمیت سیده ادامه یافت و هرگز تحت حاکمیت پادشاهی برگاما قرار نمی گیرد.


سیده پس از میلاد مسیح


شهر سیده که در قرن 2 پس از میلاد یک مرکز علمی و فرهنگی و دارای پیشرفت بوده، در اواسط قرن چهارم میلادی و به دلیل تهاجم قبایلی که از مناطق کوهستانی می آمدند، درون شهر دیوارهای کشیده و آن را به دو قسمت تقسیم کرد؛ سپس قسمت شمال شرقی شهر متروکه و سیده رفته رفته فقیرتر شد و دوران درخشان خود را از دست داد؛ سپس در قرن 5-6 تبدیل به یک مرکز اسقف نشین شده و با حملات اعراب طی قرن های 7 تا 9 پس از میلاد، با افت و رکود مواجه گردید و دوران طلایی اش به پایان رسید. 


بنا بر آثار بدست آمده از حفاری های انجام شده در این منطقه، شیده شاهد آتش سوزی عظیم و زمین لرزه های بسیاری بوده و حمله اعراب و بلایای طبیعی، منجر به متروکه شدن آن شده است. پس از حمله اعراب در قرن 10 و به دلیل استقرار دزدان دریایی در سیده، مردم آن به آنتالیا مهاجرت کردند و این شهر متروکه شد. در سال 1895 مهاجران ترک از شهر «گیریت» در گوشه ای از این شبه جزیره مستقر شده و با گذشت زمان با گسترش این روستا، کل شبه جزیره را پوشش داد.


«ادریسی» جغرافیدان مشهور عرب در قرن 12 پس از میلاد، این مکان را شهری مرده و و به عنوان «آنتالیای سوخته» توصیف کرده است. سیده در قرن های 13 و 14 خالی از هرگونه سکنه گشته و طی قرن 15، جزو خاک ترکیه محسوب می گردد؛ با این حال، از آنجا که عثمانی ها و سلجوقیان در سیده زندگی نمی کردند، آثار مربوط به دوره سلجوقی و عثمانی را نمی توان در این شبه جزیره یافت.


ساختار شهر باستانی سیده


امروزه، همچنان عملیات حفاری و مرمت در سیده ادامه داشته و گردشگران می توانند پس از خروج از جاده اصلی، از دروازه اصلی شهر که در قرن دوم پیش از میلاد ساخته شده و دیوارهایی که کل شهر را احاطه کرده اند، وارد آن شوند. این دروازه که ساختار آن شبیه «دروازه های دوره هلنیستی» در «پرگه» می باشد، توسط دو برج در طرفین آن محافظت شده و حیاطی به شکل نیم دایره را ایجاد می کند. روبروی این در، یک چشمه یادبود با سه طاقچه بزرگ که دارای یک تزئین سه طبقه ای و بسیار زیبا متعلق به قرن 2 میلادی می باشد، وجود دارد. با ادامه مسیر در خیابان اصلی و قدیمی سیده، می توان به آمفی تئاتر ان رسید؛ در سمت راست مسیر نیز، یک حمام رومی متعلق به قرن پنجم وجود دارد که امروزه از آن به عنوان موزه استفاده شده و مجسمه های متعلق به دوران روم که طی حفاری ها و بطور سالم کشف شده اند، جهت بازدید قرار دارند.


همچنین، در منطقه بزرگی واقع در روبروی چشمه و بخش شرقی آمفی تئاتر، یک آگورای تجاری متعلق به قرن دوم پس از میلاد داشته که در میان آن، یک معبد گرد به نام «Tych» ساخته شده است. سازه دیگری نیز واقع در کنار دریا که آگورایی مربوط به دولت بوده و جزو سازه هایی است که در حیاطی به بزرگی 7 متر با ستون های بزرگ احاطه شده و از 3 اتاق بزرگ تشکیل شده است. حیاط این قسمت، به عنوان بازار مورد استفاده قرا رمی گرفته و از بخش شرقی بجامانده است؛ آنچه از آن می توان فهمید، وجود سالنی به نام «سالن امپراطورها» با ستون و مزین به مجسمه های فراوان می باشد. از ورودی درب اصلی به سمت شهر، می توان باسیلیکای مربوط به دوره بیزانس را دید که در قرن دوم پس از میلاد ساخته شده و روبروی آن نیز یک کلیسای کوچک بیزانسی مربوط به قرن هشتم پس از میلاد قرار دارد.


سایر بناهای موجود در شهر سیده


در مسیر بازگشت از سمت آمفی تئاتر که متعلق به قرن دوم پس از میلاد و در دو طبقه به ارتفاع 20 متر با ظرفیت 15 هزار نفر می باشد، یک چشمه مرمت شده به نام «وسپاسیانوس (Vespasianus)» وجود دارد که به عنوان هدیه ای برای وسپاسیانوس، از یک بخش شهر به این مکان آورده و تبدیل به چشمه شده است. در کنار این آمفی تئاتر که در قرن 5-6 پس از میلاد به عنوان یک کلیسای روباز مورد استفاده قرار گرفت، معبد دیونیسوس در کنار جاده و نیز خیابانی همراه با ستون که به روستای کنار آمفی تئاتر منتهی می شد، تا ساحل امتداد دارد.


دو معبد واقع در غرب بندر در انتهای این خیابان که امروزه تبدیل به مرکز خرید شده، از به یاد ماندنی ترین بناهای دوره روم در شهر می باشند. یکی از این معابد متعلق به «آتنا» و دیگری متعلق به «آپولو» است. ترکیه ای های مسلمان که طی در سال های 1895-97 و در پی شروع قیام یونانیان از آنجا فرار کرده بودند، در سه بخش شبه جزیره دهکده هایی را تاسیس و مهاجرانی که از گیریت آمده بودند، در آن مکان ها مستقر گشتند. دهکده کوچکی که هسته اصلی روستای امروزی را تشکیل می دهد، با گذشت زمان، تمام شبه جزیره را پوشاند؛ لذا، قرار گرفتن خانه های روستایی کنار هم و وجود ساختارهای باستانی و معماری منحصر به فرد آنها، نقش عمده ای در رواج گردشگری این شهر داشته که بعدها با نام «سلیمیه» شناخته شد.


تهیه و ترجمه:توسط فرناز ممقانی

logo-samandehi