ورود

شهر تاریخی افسوس در ترکیه

شهر باستانی «اِفِسوس/اِفِسِس/اِفِس (Ephesus/Ephesos/Efes)»، یکی از عجایب تاریخی دنیای امروز، با آثار ارزشمندی که از گذشته بجامانده، جزو میراث مهم بشری محسوب می گردد. این شهر شگفت انگیز در غرب ترکیه و نزدیکی سواحل دریای اژه، در استان ازمیر و مجاور شهر گردشگری «کوش آداسی و سلجوک (Kusadasi - Selçuk)»، واقع شده است. شهر تاریخی افسوس که آثار متعددی از گذشته ها و قرون بسیار دور را در خود جای داده، حتی بدون مراجعه به نوشته های مورخان و تحقیقات باستان شناسان، می توان متوجه قدمت و ارزش آن شد.


شهر تاریخی افسوس در یک نگاه


تعدد آثار بجامانده از دورهای مختلف تاریخی که شامل: پیش از یونان باستان تا دوره امپراتوری رومیان، دوره های قبل ظهور مسیح و پس از آن و نیز امپراتور عثمانی تا عصر حاضر می باشد، به جرات یکی از کم نظیرترین مناطق مهم تاریخی-گردشگری در جهان است؛ این شهر باستانی باستانی شگفت انگیز در حدود 80 کیلومتری از شهر ازمیر، از دیرباز جزو مناطق مهم فرهنگی و اقتصادی بوده و بواسطه برخی ویژگی ها و اقمت برخی افراد بسیار مهم مانند «حضرت مریم»، در این شهر، علاوه بر جاذبه های تاریخی، معماری، فرهنگی و طبیعی، به لحاظ مذهبی نیز یکی از مهمترین مناطق بویژه نزد مسیحیان و مسلمانان می باشد.


افسانه تاسیس شهر افسوس


بنا بر آنچه از بررسی های باستان شناسی، دست نوشته های مورخان مختلف و افسانه های نقل شده بدست آمده، شهر افسوس در قرن 11 پیش از میلاد توسط «آندروکلس (Androclos)» از شاهزادگان «ایونی (Ionian)»، ساخته شده است. گفته شده، روزی آندروکلوس نزد پیشگویان «دلفی (Delphi)»، رفته و «اوراکل ها (Oracles)»، به او می گویند یک گراز و ماهی، مکان جدید سرزمین وی را به او نشان خواهند داد. مدتی بعد، یک روز هنگامی که آندروکلوس در حال طبخ ماهی بر روی آتش بود، ماهی به روی بوته های مجاور افتاده و موجب آتش گرفتن آنها می گردد؛ متعاقب این اتفاق، فرار یک گراز وحشی از بین بوته های شعله ور، باعث می شود آندروکلوس به یاد سخنان پیشگوها افتاده و او همان مکان را به عنوان سکونتگاه جدید خود، انتخاب و نامش را «افسوس» بگذارد.

در همین راستا، افسانه دیگری نیز وجود دارد که می گوید، شهر افسوس توسط قبیله زنان جنگجوی آمازون تاسیس و نام آن برگرفته از نام ملکه آنها، یعنی «افسیا (Ephesia)»، می باشد.



شهر تاریخی افسوس ترکیه


اهمیت شهر باستانی افسوس به لحاظ مذهبی و در کتاب مقدس


علاوه بر آثار تاریخی بجامانده و ارزشمند از دوره های باستان، شهر تاریخی افسوس به لحاظ مذهبی نیز دارای اهمیت بسیاری نزد مسیحیان و مسلمانان بوده و حتی در سال 1967 «پاپ پل ششم (Pope Paul VI)»، در سال 1976 «پاپ ژان پل دوم (Pope John Paul II)»، و درسال 2006 «پاپ بندیکت شانزدهم (Pope Benedict XVI)»، نیز به ترکیه آمده و مهمترین بنای مذهبی این شهر یعنی «خانه حضرت مریم (The Virgin Mary’s House)» و «کلیسای مریم مقدس (Church of Mary)» یکی از 7 کلیسای مکاشفه ای، دیدن کرده اند.

همچنین، از دیگر شخصیت های مهم مذهبی که در عصر باستان در این شهر حضور داشته یا زندگی کرده اند، می توان به «سنت جان و پل مقدس (Saint Pal and John)، اشاره داشت که در مورد «سنت جان» گفته می شود انجیل خود را در این شهر نوشته و زمانی که حضرت مریم در حال مرگ بوده، او را به تپه های سبز سلجوک برد تا در آرامش چشم از جهان فرو ببندد.


دوره های تاریخی و مهم افسوس


  • افسوس تحت حاکمیت لیدیا و پیش از آن


متاسفانه، اطلاع چندانی از تاریخ اولیه شهر باستانی افسوس تا پیش از قرن 7 قبل میلاد و حکومت پادشاهان «لیدیا (Lydian)»، در دست نیست. اما این شهر در دوره مذکور، شهری پر رونق بوده که مردان و زنان در آن، از فرصت های برابر برخوردار بودند. از دیگر نکات مهمی که می توان در دوران حکومت پادشاهان لیدیا در افسوس به آنها اشاره داشت: زادگاه فیلسوف مشهور آن دوران یعنی «هراکلیتوس (Heraclitus)» و ساخته شدن معبد «آرتمیس (Artemis)»، الهه شکار یونان باستان، توسط «کروئسوس (Croesus)»، پادشاه آن زمان لیدیا بین سال ها 560 تا 547 قبل میلاد، می باشد.



افسوس ترکیه


  • افسوس تحت حاکمیت امپراتوری ایران و لیسیماخوس


یکی از مهمترین وقایع و حکومت هایی که در افسوس تاثیرات مهمی داشته، تسلط «امپراتوری ایران (Persian Empire)»، در منطقه آناتولی در سال 546 پیش از میلاد، بوده است؛ اما در سال 334 قبل میلاد و با پیروز اسکندر مقدونی بر مناطق تحت حکمیت ایران، افسوس به حاکمیت سپاه وی درآمد. در سال 323 پیش از میلاد و با مرگ اسکندر کبیر، «لیسیماخوس (Lysimachus)»، یکی از ژنرال های وی، شهر را تصرف کرد و نام آن را به «آرسینیا (Arsineia)»، تغییر داد که پس از کشته شدن او طی یک نبرد در 281 قبل میلاد، دوباره نام این شهر به افسوس، تغییر کرد.


  • افسوس تحت حاکمیت رومیان


با تسلیم کردن افسوس به رومیان در سال 129 پیش از میلاد، به وصیت  پادشاه «پرگامون (Pergamon)» یعنی «آتالوس (Attalos)»، این شهر تبدیل به مقر فرماندار منطقه رومی شد. بدین ترتیب، افسوس طی حکومت امپراتوری روم، توانست به پررونق ترین دوران خود دست یافته که تا قرن 3 پس از میلاد نیز، همچنان ادامه داشت. امروز بقایای بناهایی چون: آمفی تئاتر بزرگ، کتابخانه سلسوس (Celsus)، میدان عمومی شهر موسوم به «آگورا (Agora)»، و قنات ها، همگی یا در دوران حکومت «آگوستوس (Augustus)»، ساخته یا بازسازی شده اند.

همچنین، افسوس در 43 سال پیش از میلاد و در دوران زمامداری «تیبریوس (Tiberius)»، به عنوان یک شهر بندری دوباره شکوفا و تبدیل به یک منطقه تجاری مهم جهت تبادل انبوهی از کالا گردید؛ بنا بر برخی منابع، افسوس و پس از خارج شدن از حاکمیت رومیان، به عنوان دومین مرکز فرهنگی و تجارت جهان، شناخته می شده است.


  • افسوس پس از ظهور مسیحیت


جالب است بدانید، افسوس نقش حیاتی و بسیار مهمی در گسترش دین مسیحیت داشته است؛ این شهر که با آغاز قرن اول پس از میلاد، میزبان مسیحیان برجسته ای مانند سنت پل و سنت جان بوده، بسیاری از نخستین پیروان دین مسیحیت را در افسوس به دور خود گردآوردند. همچنین، باتوجه به بقایایی بدست آمده، گفته می شود حضرت مریم نیز پس از مصلوب شدن حضرت عیسی، به این شهر آمده و سال های پایانی عمر خود را در این مکان گذرانده است.


  • دوران زوال افسوس قبل و اوایل حاکمیت بیزانس


در سال 262 پس از میلاد، با حمله «گوت ها (Goths)» به افسوس، تقریبا تمامی بناهای مهم و تاریخی این شهر مانند معبد آرتمیس، ویران و با وجود برخی بازسازی هایی که طی سال های بعد در آن انجام شد، دیگر هرگز نتوانست شکوه و عظمت سابق را بدست آورد. اما در سال 431 پس از میلاد و با روی کار آمد «تئودوسیوس (Theodosius)» و حاکمیت «بیزانس (Byzantine)»، او نه تنها تمام آثار مربوط به باورهای پیش از ظهور مسیح را آرتمیس را از بین برد، بلکه: آزادانه عبادت کردن، تشکیل مدارس و برقراری معابد را نیز، ممنوع یا تعطیل کرده و دستور داد از بقایای معبد آرتمیس، یک کلیسا بسازند؛ همچنین به دستور تئودوسیوس، زنان را از بسیاری از حقوقی که قبلا از آنها برخوردار بودند، منع شدند.


  • افسوس در دوره های میانی حاکمیت بیزانس


با رسمی شدن دین مسیحیت در دوران «کنستانتین بزرگ (Constantine the Great)»، وی قسطنطنیه را پایتخت امپراتوری شرقی روم اعلام کرد که همین امر، موجب گردید افسوس، دوباره اهمیت سابق خود را بدست آورد. اما در قرن های 6 و 7 پس از میلاد، وقوع یک زمین لرزه ای مهیب و پس از آن کاهش تبادلات تجاری از بنادر افسوس، موجب شد دیگر نتواند رونق سابق را بدست آورد. طی سال های بعد با هجوم اعراب، بیشتر ساکنین افسوس مجبور به ترک این شهر شدند که این اتفاق آسیب های زیادی به بار آورد؛ هرچند افسوس در دوره حکومت «ترکان سلجوقی (Seljuk Turks)»، دوره کوتاهی از رشد و آبادانی را تجربه کرد، اما هرگز به دوران اوج خود بازنگشت.


  • افسوس تحت حاکمیت امپراتوری عثمانی و تا عصر حاضر


در قرن 15 با روی کار آمدن امپراتوری عثمانی، دوباره افسوس با رکود و بی توجهی مواجه شده و عملا بنادر آن کارآیی خود را از دست دادند؛ همین امر موجب گردید افسوس در اواخر قرن مذکور، دیگر بطور کامل متروکه شد و میراث آن به باستان شناسان، مورخان و هزاران بازدیدکننده سپرده شود.



مهمترین جاذبه های گردشگری-تاریخی افسوس


  • معبد آرتمیس (Artemis Temple)


معبد آرتمیس از مشهورترین آثار بجامانده از دوران باستان، در قرن 7 قبل از میلاد و به «کروئسوس (Croesus)»، پادشاه لیدیا ساخته و به عنوان پرستشگاه الهه یونانی شکار، باروری، ماه، حاصلخیزی و حیات وحش (که همزاد آپولو بود)، به آرتمیس تقدیم شد. این معبد به جز سقف آن، تماما از مرمر «پارتنون (Parthenon)» ساخته شده و با آثار هنری زیبایی نیز، تزئین شده بود. همچنین، مجسمه هایی که در این معبد قرار دارند، بیشترشان آثاری از مجسمه سازان مشهور یونانی، مانند: کرسیلاس (Kresilas)، فیدیاس (Phidias)، و پولیکلیتوس (Polyclitus)، بوده و برای زیباتر دیده شدن معبد نیز، شهروندان ثروتمند افسوس قطعات گران قیمتی از: جواهرات، نقره و طلا را به این مکان پیشکش کرده بودند.

معبد آرتمیس در سال 356 پیش از میلاد، توسط مرد جوانی به نام «هروستراتوس (Herostratus)»، که می خواست به بدنامی شهره شود، به آتش کشیده شد.


معبد آرتمیس افسوس



  • معبد هادریان (Temple of Hadrian)


معبد هادریان که در دوران حاکمیت امپراتوری رو و به افتخار امپراتور آن زمان روم، یعنی «هادریان» ساخته شده است، در مقابل خانه های تراس در امتداد خیابان «کورتس (Curetes)»، قررا دارد.



عبد هادریان افسوس


  • خیابان کورتس (Curetes Street)


خیابان کورتس که از کتابخانه سلسوس تا دروازه «هرکول/هراکلس (Heracles/Hercules)» امتداد دارد، خیابان اصلی شهر بوده و شمال و جنوب افسوس را به هم متصل می کرد؛ به همین دلیل، بناهای مهم زیادی در دو طرف این خیابان وجود داشت و امروزه مملو از شگفتی برای بازدید کنندگان می باشد.


خیابان کورتس افسوس


  • دروازه هرکول (Hercules/Heracles Gate)


یکی دیگر از مناطق مهم شهر افسوس، دروازه هراکلس/هرکول می باشد که متاسفانه امروزه فقط دو ستون و نقش برجسته هایی از این خدای روم باستان با ردایی از پوست شیر، از آن بجامانده است. دروازه هرکول که در قرن 2 پس از میلاد در دو طبقه و 6 ستون (در هر یک طبقه)، ساخته شده بوده، در قرن 4 پس از میلاد به منظور تغییر کاربری، از آن به عنوان دروازه شهر استفاده شد تا بدین طریق ارابه ها و نیروهای نظامی کمتری بتوانند وارد شهر شوند.



دروازه هرکول افسوس


  • خانه های تراس رومی (Roman Terrace Houses)


اگرچه ویرانه های باستانی افسوس دارای نقاط دیدنی تاریخی زیادی است، اما یکی از برجسته ترین و مشهورترین بناهایی که توجه بسیاری را به خود جلب کرده، خانه های تراس رومی متعلق به شهروندان متمول رومی است. موزاییک های بکار رفته در کف بناها و روی دیوارها، شکوه و زیبایی خاصی به این داده که موجب شگفتی بازدیدکنندگان می گردد.


خانه های تراس رومی افسوس



  • کتابخانه باستانی سلسیوس (Celsius Library)


کتابخانه سلسیوس که در انتهای خیابان کورتس قرار دارد، یکی از سه کتابخانه بزرگ جهان باستان بود با بیش از 12000 طومار می باشد که حاکی از نقطه اوج در زندگی اجتماعی فیلسوفان و صنعتگران خلاق شهر افسوس است. این بنا در قرن 3 پس از میاد بر اثر زلزله ای مهیب ویران و در دهه 1970، بعد مرمتی 8 ساله، دوباره بازسازی شد.



کتابخانه باستانی سلسیوس


  • آمفی تئاتر بزرگ (Grand Amphi/Theatre)


بی شک یکی از قابل توجه ترین بناهای باستانی در افسوس که بسیار مورد توجه بازدیدکنندگان با معماری زیبا می باشد، آمفی تئاتر بزرگ شهر است. این مکان در عصر باستان، جهت برگزاری: مجالس گفتگو (سیاسی، مذهبی و فلسفی)، مبارزات گلادیاتورها، اجرای کنسرت و نمایشنامه های مختف، مورد استفاده بوده و در سال های نخستین ظهور دین مسیحیت، «سنت پل» از آن برای موعظه و دعوت مردم به دین مسیحیت، استفاده می کرده است. آمفی تئاتر افسوس در ارتفاع حدودا 30 متری از سطح شهر، ظرفیتی بالغ بر 25000 نفر را داراست.


مفی تئاتر بزرگ افسوس



  • میدان عمومی آگورا (Agora)


میدان آگورا که در زمان حکومت اسکندر مقدونی ساخته شده است، مرکز اصلی شهر و مکانی برای دادوستد، برگزاری برخی مراسم مذهبی، عمومی، جشن ها و دادگاه ها، بوده است. امروزه آنچه از بقایای این میدان بجا مانده، بواسطه بازسازی هایی است که با پیگیری های «فآاُستینا (Faustina)»، همسر یکی از معروف ترین امپراتوران روم، یعنی «مارکوس اورلیوس (Marcus Aurelius)»، انجام شده است. در بررسی های باستان شناسان، آنها در این مکان یک گورستان متعلق به در قرن های 6 و 7 پیش از میلاد و آب انبارکشف کرده اند.


میدان عمومی آگورا



  • خانه حضرت مریم (The Virgin Mary’s House)


از ارزشمندترین آثار افسوس مذهبی که بسیار مورد توجه مسیحیان و مسلمان نیز می باشد، خانه حضرت مریم پیش و پس از معراج حضرت عیسی است. این خانه هرچند محقر و کوچک، اما دارای ارزش معنوی بسیاری، بویژه مسیحیان ساسر جهان می باشد.



خانه حضرت مریم افسوس


  • کلیسای حضرت مریم (Church of Mary)


کلیسای مریم مقدس از دیگر آثار مذهبی مهم در افسوس، علاوه بر اهمیت تاریخی و مذهبی آن، بقایای بجامانده کلیسا به لحاظ معماری و ساختار نیز، قابل توجه می باشد. این کلیسا که از نخستین عبادتگاه های مسیحیت به نام حضرت مریم می باشد، برخی آن را با نام «کلیسای دوقلو (The Double/Twin Church)»، نیز می شناسند که از سبک های معماری دوره بیزانس است. دلیل این امر نیز، همجواری کلیسای حضرت مریم با کلیسای «یوحنا یا جان آپوستل (John the Apostle)»، می باشد که بعدها دیوار به دیوار کلیسای اول، ساخته شد.

بنا بر برخی روایات، کلیسای مریم مقدس به دلیل سبک معماری و مشخصات ظاهری، در قرن 4 پس از میلاد و در دوران حکومت کنستانتین ساخته شده و برخی دیگر از باستان شناسان از اتریش بواسطه کشفیات خود در محوطه این بنا، ساخت آن را متعلق به قرن سوم پس از میلاد، می دانند.



کلیسای حضرت مریم افسوس


  • موزه افسوس (Ephesus Museum)


اگر شما به هر دلیلی فرصت بازدید از تمامی جاذبه های دیدنی و تاریخی شهر باستانی افسوس را که یک روز کامل وقت نیاز دارد، نداشته و می خواهید گزیده ای از تمامی آنچه در این مکان شگفت انگیز وجود دارد را یکجا ببینید، پس حتما باید از موزه افسوس بازدید کنید؛ این موزه با دارا بودن برخی از مهمترین آثار بجامانده از دوران باستان مانند: ظروف سفالی، زیور آلات، تندیس ها و مجسمه های اشخاص و الهه ها، ماکت هایی از بخش های مختلف شهر تاریخی افسوس و ...، دارای بخش های زیر جهت بازدید می باشد:

  • سالن یافته های مربوط به خانه های تراس رومی
  • سالن فواره های یافته شده
  • سالن یافته های جدید و کوچک
  • حیاط بزرگ
  • تالار یافته های بدست آمده از مقبره ها
  • یافته های معبد آرتمیس
  • تالار امپراطوران
  • حیاط کوچک


موزه افسوس


نحوه دسترسی به شهر باستانی افسوس


ساده ترین راه برای رفتن به افسوس، استفاده از خودرو شخصی یا کرایه است که حدودا 1 ساعت از ازمیر، به طول می انجامد؛ البته، همچنین تورهای زیادی از ازمیر یا کوش آداسی به افسوس می روند که شما می توانید از طریق آنها نیز به این شهر زیبای تاریخی و باستانی برسید. لازم به ذکر است، ورودی شمالی افسوس به آمفی تئاتر این شهر نزدیک بوده و ورودی جنوبی، به کتابخانه سلسیوس.


بهترین زمان سفر و بازدید از افسوس


بهترین زمان سفر به افسوس، فصل بهار و پاییز بوده و زمان بازدی از آن نیز در بازه زمانی بین آوریل تا اکتبر (فروردین تا مهر)، از ساعت 08:00 تا 18:30 و در بین ماه های اکتبر تا آوریل (مهر تا فروردین)، از ساعت 08:30 تا 17:30 می باشد. همچنین، توجه داشته باشید جهت بازدید از خانه های تراس رومی در افسوس، زمان بازگشایی آنها 30 دقیقه دیرتر از زمان بازدید از محوطه اصلی و زمان تعطیلی نیز، 30 دقیقه زودتر سایر بخش های افسوس، دز نظر گرفته شده است.


نزدیک ترین مکان های اقامتی به افسوس


با توجه به عدم وجود مکان های اقامتی در نزدیکی افسوس، مسافران و گردشگران می توانند به عنوان نزدیکترین مکان های اقامتی، به شهرهای «سلجوک (Selçuk)»، یا «کوش آداسی (Kuşadası)»، بروند.


تهیه و تنظیم: تایماز گلزار

منابع:

logo-samandehi