ورود

آشنایی با حارّان یا حران در شانلی اورفا

«حارّان (Harran)» یکی از بخش های نزدیک به سوریه از توابع استان «شانلی اورفا (Şanlıurfa)» می باشد که فاصله آن از این شهر 44 کیلومتر است. مهمترین ویژگی حارّان، وجود یکی از اولین مراکز علمی در جهان (مانند: آتن، ماردین و شانلی اورفا)، می باشد؛ دانشگاه حارّان شانلی اورفا، نامش را از این منطقه گرفته است.


تاریخچه شهر حارّان یا حران


«حارّان» یکی از قدیمی ترین سکونتگاه های بین النهرین است که تقریبا تمامی مردم این منطقه، شهروندان ترک عرب تبار بوده، بنابراین فرهنگ عرب در منطقه غالب می باشد. این شهر با قدمتی که به 2000 سال پیش از میلاد بازمی گردد، نخستین بار نام «حارّان» در لوح های یافته شده در «اِبلا» و به خط میخی دیده شد که متعلق به 225 سال پیش از میلاد می باشد. در این لوح ها، نام این شهر «Ha-ra-an» ذکر شده و در لوح های میخی مربوط به همان دوره که در «کولتلپه (Kültepe)» و «ماری (Mari)» نیز یافته شده، نام آن به عناوین «Har-ra-na» یا «Ha-ra-na» اشاره گردیده است.

شهر حارّان با قرار داشتن در میان مدیترانه و دشت های اطراف رودخانه دجله، یکی از مهمترین مراکز تجاری در زمان تاسیس خود بوده است؛ گفته می شود محلی که در تورات از آن با نام «هاران» یاد شده، همین منطقه می باشد. «بهاءالدین بن شداد» از مورخین قرن 13 در یکی از آثار خود چنین نوشته است: "حضرت ابراهیم پیش از رفتن به فلسطین، در حاران اقامت کرده و از این رو به این شهر «شهر حضرت ابراهیم» نیز می گفتند." علاوه بر این، ذکر کرده که خانه ای متعلق به حضرت ابراهیم در این شهر و نیز مسجدی به نام وی و سنگی که روی آن می نشسته نیز وجود دارد. حارّان که در جنگ های صلیبی صدمات زیادی دیده، فقط در دوران «زنگیان» و «ایوبیان» توانست به روزهای قدیمی خود بازگردد؛ این شهر بعدا توسط ترک های سلجوقی و عثمانی اداره شد.


شهر حارّان



مکان های دیدنی حارّان


با توجه به وجود آثاری از زندگی حضرت ابراهیم در این بخش، خانه های بام مخروطی، قدیمی ترین دانشگاه اسلامی تاریخ، قلعه و دیوارهای بجامانده از شهری در قرن 8، حاران را تبدیل به یک موزه روباز کرده است؛ برخی دیگر از مکان های دیدنی آن عبارتنداز: خانه های حارّان، دانشگاه حاران، قلعه حاران، مسجد و معبد سین (Firdevs Camüharran Ulu Sin)، تپه حاران و خرابه های شهر شعیب.


  • خانه های حارّان


سکونتگاه های «حارّان» و «شانلی اورفا» که نامزد ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو می باشند، با معماری و بافت تاریخی خود، منطقه ای بسیار قابل توجه به شمار می آید. این منطقه نه تنها پایتخت بسیاری از تمدن ها بوده، بلکه یکی از نخستین دانشگاه های جهان در آن قرار دارد. با این وجود، بدون شک جالب ترین ویژگی منطقه تاریخی «حاران»، خانه های سنتی موسوم به «خانه های گنبدی مخروطی» است که هم به لحاظ مصالح ساختمانی به کار رفته و هم به لحاظ شکل ظاهری، قابل توجه هستند. یکی از ویژگی ها منحصر به فرد این خانه ها، ساختاری است که در زمستان آنها را گرم و در تابستان خنک نگه می دارد و دلیل آن نیز استفاده از: روغن گل سرخ، خاک، کاه و سفیده تخم مرغ در ملات بکار رفته در ساختشان می باشد. ویژگی جالب دیگر خانه های حاران، گنبدهای آجری آنهاست که هر یک نشانه یک اتاق می باشد؛ بدین ترتیب، می توان از تعداد گنبدهای هر خانه درمورد وضعیت مالی خانواده اظهار نظر کرد. تاریخچه خانه های سنتی گنبدی مخروطی به 6 هزار سال پیش از میلاد برمی گردد.



شهر حارّان


  • دانشگاه حارّان


یکی دیگر از مهمترین ویژگی «حاران» که تا قرن یازدهم همچنان ادامه داشته، میزبانی دانشگاه «حارّان» می باشد که توسط حاکم عباسی «هارون الرشید» ساخته شده است. در این دانشگاه که به عنوان «مرکز مکتب فلسفه باستان» و بعدها منشا نظام تفکر عربی بوده، مطالعات علمی در پنج بخش: دین، نجوم، پزشکی، ریاضیات و فلسفه، مورد مطالعه قرار می گرفته است. گفته می شود که بیشتر بقایایی که تا به امروز باقی مانده اند، مربوط به دوران پیش از اسلام و اسلام است. با این حال، مستحکم ترین سازه ای که از دانشگاه برجای مانده برج (نجوم)، آن است. جالباست بدانید، «فارابی» نیز برای مدت کوتاهی در اینجا به تحصیل مشغول بوده است.


  • قلعه حارّان


این قلعه که در جنوب شرقی شهر واقع گشته، متشکل از دو بخش زیر می باشد:

  • قلعه داخلی: قلعه داخلی در جنوب شرقی شهر و در مجاورت دیوار شهر ساخته شده و دارای یک نقشه مستطیلی شکل می باشد و در گوشه ها نیز دارای برج های دوازده ضلعی است. این قلعه که ابعاد آن 90x30 متر می باشد، دارای سه طبقه است. منابع اسلامی، به وجود یک معبد صابئی در محل قلعه اشاره دارد و تصور می شود «مروان (خلیفه دوم اموی)»، این کاخ را با 10 میلیون درهم طلا ساخته باشد. محققان ادعا می کنند در داخل قلعه 50 راهرو و 150 اتاق وجود داشته است.
  • قلعه خارجی: طول دیوارهای تشکیل دهنده قلعه خارجی به شکل دایره به مساحت 4 کیلومتر و ارتفاع 5 متر، کل شهر را احاطه کرده است. ارتفاع سنگرهای قلعه نیز بین 15-17 متر متغیر بودده و خود قلعه دارای 12 دروازه بنام های: حلب، رقه، اصلانلی، موسل، بغداد و آناتولی، می باشد؛ امروزه تنها دروازه حلب آن به جا مانده است.
  • مسجد و معبد سین (Firdevs Camüharran Ulu Sin)

این سازه که در دامنه شمال شرقی تپه حاران واقع شده، از طرف «مروان» حاکم اموی بین سال های 744-750 ساخته شده است. تصور می شود این مسجد در اصل معبدی باشد که به «سین، خدای ماه» که توسط صابری ها مورد پرستش قرار می گرفته، اختصاص یافته است. «معبد سین» معروف و متعلق به دوره بابلیان، قدیمی ترین اثر معروف شناخته شده است که در بابل بنا گردیده. هنگامی که مسلمانان حاران را فتح کردند، آنها به جای معبد مسجدی ساختند و مکان دیگری را برای بازسازی معبد خود به صابیان نشان دادند.


قلعه حارّان


  • تپه حارّان


این تپه که در وسط شهر واقع شده، در سالنامه حلب به مورخ 1885 به نام تل ابراهیم خوانده شده است. مساحت آن نسبتا زیاد و ارتفاعش 22 متر می باشد. در حین کاوش ها، بقایای شهری مربوط به قرن 13 در دوره اسلامی در لایه فوقانی کشف شد. در این شهر خانه های مربع و مستطیل شکل با اتاق های مجاور به حیاط هایی با چاه آب، خیابان های باریک شکل گرفته توسط این خانه ها و یک میدان با یک چاه بزرگ در وسط آن وجود دارد.


  • خرابه های شهر شعیب


خرابه های شهر شعیب در 45 کیلومتری حاران، مربوط به دوره روم-بیزانس می باشد. در این شهر که با ایجاد سازه های سنگی تراش خورده بر روی صدها مقبره سنگی ایجاد شده، بقایای چند دیوار و پایه دیده می شود. همچنین، یک خانه غاری در میان ویرانه های شهر به عنوان منزلگاه حضرت شعیب نسبت داده می شود.


مکان دقیق حاّران


حاران، واقع در 44 کیلومتری جنوب شرقی «شانلی اورفا»، در مرکز دشتی قرار دارد که به همین نام نیز شناخته می شود. این بخش دارای 63 روستا بوده و بیشتر زمین های جزود دشت می باشد؛ این بخش در مرز ترکیه-سوریه واقع شده است.


بهترین زمان رفتن به حارّان


به لحاظ آب و هوایی، شرایط اقلیم قاره ای در «حاران» حاکم می باشد. از این رو، تابستان های آن گرم و خشک و زمستان هایش سرد و سخت است. میانگین دمای سالانه 18 درجه و متوسط بارندگی 800 متر مکعب است. بهترین زمان برای سفر، ماه های بهار می باشد.


نحوه دسترسی به حاّران


اگر قصد دارید از شهرهای بزرگ مانند: استانبول، آنکارا و ازمیر به حاران بروید، می توانید از خطوط هوایی استفاده کنید که همه روزه پروازهای مستقیم از استانبول و آنکارا برقرار است؛ از ازمیر نیز پروازهای غیرمستقیم از طریق استانبول و آنکارا وجود دارد. یکی دیگر از شرکت های هواپیمایی که به شانلی اورفا پرواز می کند، هر روز به فرودگاه صبیحا گوکچن استانبول پرواز دارد.


بهترین غذاهای حاّران


غذاهای حاران، در واقع بخشی از غذاهای معروف اورفا می باشند؛ با این حال برخی غذاهای منحصر به این منطقه عبارتنداز: Patates Kubbesi (نوعی غذای سیب زمینی)، «حاران چوملِعی (Harran Çömleği)» که از گوشت و بادمجان تهیه می شود، «Çiğköfte» و نوشیدنی سنتی «Harran Mırrası».

 


تهیه و تنظیم: تایماز گلزار

منبع: gezimanya.com

logo-samandehi