معروفترین شبه جزیره های ترکیه

موقعیت جغرافیایی منحصر بفرد ترکیه، یکی اصلی ترین دلایل تنوع ویژگی های طبیعی آن شده که بارزترین نمونه آن، همجواری با دریاهای: سیاه، مرمره، اژه و مدیترانه می باشد. از این رو، بخش های مختلفی از آن به عنوان «شبه جزیره (به ترکیه ای: Yarımadası)» شناخته می شوند که هر یک دارای ویژگی های مختص به خود هستند.

شبه جزیره های ترکیه

به لحاظ جغرافیایی، ترکیه متشکل از دو شبه جزیره، یکی در سمت جنوب شرقی و آسیایی ترکیه (آناتولی - Anatolia)، و دیگری در شمال غربی و اروپایی این کشور یعنی «تراکیه در شبه جزیره بالکان (Thrace on the Balkan Peninsula)» است؛ بر این اساس، عمده ترین شبه جزیره های سمت آناتولی در حدودا 12 و شبه جزیره های سمت تراکیه، 2 عدد می باشد که در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد.

زیرمجموعه های شبه جزیره آناتولی

1.      شبه جزیره بُزتپه در استان سینوپ و مشرف به دریای سیاه (Boztepe Peninsula in Sinop Province Overlooking the Black Sea)

این شبه جزیره در شما ترکیه که از شرق به بزتپه متصل است، مساحتی حدودا برابر با 7 کیلومتر داشته و به دلیل مسیر باریکی که آن را به بوزتپه مرتبط می کند، به عنوان «جزیره» نیز، شناخته می شود. شبه جزیره بوزتپه، مشرف به دریای سیاه و خلیج «ایچلیمن (İçliman)»، یک بندر طبیعی است که از درباز فعالیت های تجاری زیادی از طریق آن انجام می شده و امروزه بیش از نیمی بناهای تاریخی شهر، یا در قسمت جنوب غربی شبه جزیره یا بر روی تنگه قرار دارد؛ در قسمت شرقی شبه جزیره نیز، خیابانی به موازات ساحل امتداد دارد که سراسر شبه جزیره را احاطه کرده و در شرقی ترین بخش شبه جزیره، یک فانوس دریایی مجهز به مه شکن وجود دارد.

2.      شبه جزیره کوجالی در استان های استانبول و کوجالی و مشرف به دریاهای سیاه و مرمره (Kocaeli Peninsula in Istanbul and Kocaeli Province Overlooking the Black and Marmara Seas)

شبه جزیره کوجالی در شمال غربی آناتولی، مشرف به دریاهای سیاه و مرمره بوده و در سمت آسیایی تنگه بسفر، می باشد. این شبه جزیره، از شمال به دریای سیاه، از جنوب به دریای مرمره و از غرب به تنگه بسفر مشرف بوده و برخی از جغرافی دانان، آن را بخشی از منطقه « کوجالی چاتالجا (Kocaeli Çatalca)» می دانند.

3.      شبه جزیره آرموتلو در استان یالووا و مشرف به دریای مارمارا (Armutlu Peninsula in Yalova Province Overlooking the Sea of Marmara)

شبه جزیره آرموتلو در غرب سمت آناتولی ترکیه و دریای مرمره، بخش هایی از آن در استان یالووا، کوجائی و بورسا، قرار دارد؛ از این رو، این شبه بین خلیج های ازمیت (Izmit)، در شمال و گملیک (Gemlik)، در جنوب بوده و در جنوب شرقی آن «دریاچه ایزنیک (Lake İznik)» و در غربی ترین نقطه شبه جزیره آرموتلو، دماغه بُزبرون (Bozburun Cape)، واقع می باشد. اما به لحاظ جغرافیایی، این شبه جزیره بخشی از کوه های سامانلی (Samanli)، است که رشته کوهی بین کوه های «بولو و بوزبورون (Bolu and Bozburun)» بوده و مرتفع ترین بخش آنها، قله «تاز (Taz)» به ارتفاع 921 متر، می باشد.

4.      شبه جزیره کاپیداغ در استان بالیکسیر و مشرف به دریای مرمره (Kapidağ Peninsula in Baliksir Province Overlooking the Sea of Marmara)

شبه جزیره کاپیداغ در شمال غربی ترکیه که بواسطه تشکیل رسوب در بخش ساحلی دریای مرمره بوجود آمده، بین خلیج های «باندیرما در شرق و اِردِک در غرب (Bandırma and Erdek)» بوده و پیش تر در دوره یونان باستان، با نام «آرکتونسوس (Arctonnesus)» شناخته می شده است. در حقیقت، این شبه جزیره در ابتدا یک جزیره بوده ولی بنا بر افسانه ها، به دستور اسکندر مقدونی یا حوادثتی مانند زلزله، یک مسیر باریک آن را به باندیرما متصل کرده است. شبه جزیره کاپیداغ، در گذشته با نام «سیزیکوس (Cyzicus)» که شهری در آن بوده، شناخته و پس از یک زلزله ویران کننده، خالی از سکنه می گردد؛ این شبه جزیره پس از تصرف توسط امپراتوری عثمانی، بخشی از منطقه «کازا (Kaza)» در اردک در استان بورسا (Bursa)، بوده است.

5.      شبه جزیره بیگا/ترآود در استان چاناکاله و مشرف به دریاهای مرمره و اژه (Biga/Troad Peninsula in Çanakkale Province and Overlooking the Marmara and Aegean Seas)

شبه جزیره ترواد/تروآس، یک منطقه تاریخی در شمال غربی آناتولی و غرب ترکیه است. که با نام شبه جزیره بیگا نیز، شناخته می شود. این شبه جزیره که امروزه در استان «چاناک کاله» می باشد، از شمال غربی به «داردانِل (Dardanelles)»، از غرب به دریای اژه محدود شده و توسط «کوه آیدا (Mount Ida)»، از سایر بخش های آناتولی جدا می شود؛ دو رودخانه اصلی به نام های «اسکاماندِر/کارامِندرِس (Scamander/Karamenderes)، و «سیمویس (Simois)» در این شبه جزیره جریان دارند که نهایتا در منطقه ای نزدیک به ویرانه های شهر باستانی تروا/تروی (Troy)، به یکدیگر می پیوندند.

6.      شبه جزیره کارابورون در استان ازمیر و مشرف به دریای اژه (Karaburun Peninsula in Izmir Province Overlooking the Aegean Sea)

شبه جزیره کارابرون در غربی ترین بخش از ترکیه، جزئی از شبه جزیره بزرگ اورلا-کارابورون-چشمه (Urla-Karaburun-Çeşme)، می باشد. این شبه جزیره، از غرب به تنگه «ساکیز (Sakiz/Chios)»، از شمال شرقی و شرق به خلیج ازمیر و از جنوب، به تنگه ای که بین روستای «بالیکلی اوا (Balıkliova)» در جنوب شرقی و خلیج «گِرِنجه (Gerence)» در جنوب غربی قرار دارد، محدود است؛ در دوران باستان، این شبه جزیره به نام «مِلائنا (Melaena)» شناخته می شده و بواسطه معادن سنگ آسیاب خود، مشهور بوده است.

7.      شبه جزیره گُوِرجین در استان آیدین و مشرف به دریای اژه (Güvercin Peninsula in Aydin Province Overlooking the Aegean Sea)

شبه جزیره «گورجین/گوورجین آدا (به معنی: جزیره کبوتر)» جزیره ای در جنوب غربی ترکیه، از طریق مسیری نسبتا باریک به طول 350 متر که بعدها برای آن ساخته شده، به «کوش آداسی (Kuşadasi)» در استان «آیدین (Aydin)» متصل می باشد. یکی از دلایل مشهور بودن این شبه جزیره، قلعه ای است که دیوارهای آن سراسر جزیره را در برگرفته و در ساختش، از سنگ های معدنی در «یلینجی بورنو (Yilanciburnu)» استفاده شده است. این قلعه در دوران امپراتوری عثمانی، توسط «ایلیاس آقا (İlyas Agha)» و به دستور دریاسالار «خیرالدین بارباروسا (Hayreddin Barbarossa)» ساخته شده تا در برابر هجوم یونانیان، مورد استفاده قرار بگیرد.

8.      شبه جزیره داتچا/رشیدیه در استان موغلا و مشرف به دریای اژه (Datça/Reşadiye Peninsula in Mugla Province Overlooking the Aegean Sea)

شبه جزیره داتچا که با نام «شبه جزیره رشدیه» نیز شناخته می شود، شبه جزیره ای باریک به طول 80 کیلومتر در جنوب غربی ترکیه است. این شبه جزیره که از شمال به «خلیج گوکووا (Gökova Gulf)» راه دارد، به لحاظ تقسیمات استانی و در حوزه اداری، مربوط به شهر «داتچا (Datça)» در استان «موغلا (Muğla)» می باشد. شبه جزیره رشیدیه، پیش تر و زمانی که تحت حاکمیت یونان می بوده، با نام های «دوریان (Dorian)»، «کنیدوس (Knidos/Cnidos)» یا «چرسونیسوس کنیدیا (Chersonisos Cnidia)» شناخته می شده است.

9.      شبه جزیره بوزبورون در استان موغلا و مشرف به دریاهای اژه و مدیترانه (Bozburun Peninsula in Muğla Province Overlooking the Aegean and Mediterranean Seas)

شبه جزیره بوزبورون در جنوب غربی ترکیه و مابین دریاهای اژه و مدیترانه، از شمال به شبه جزیره Datça و از غرب، نزدیک به جزیره یونانی «سیمی (Symi)» می باشد. این شبه جزیره بخشی از منطقه «مارماریس ایلچه (Marmaris ilçe)» در استان «موعلا (Muğla)» بوده و شبه جزیره کوهستانی است. در این شبه جزیره، می توان بقایای سکونتگاه های باستانی مانند: بیباسوس (Bybassos)، هیگاسوس (Hygassos)، کاستابوس (Kastabos)، تیمنوس (Tymnos)، سیرنا (Syrna)، تیسانوس (Thysanos)، فینیکس (Phoenix)، آموس (Amos)، و کاسارا (Kasara)، را مشاهده کرد.

10.  شبه جزیره کاپیداغ در استان موغلا و مشرف به دریای مدیترانه (Kapidağ Peninsula in Muğla Province Overlooking the Mediterranean Sea)

شبه جزیره کاپیداغ در جنوب غربی منطقه آناتولی، تا دریای مدیترانه در استان موغلا امتداد داشته و نهایتا به دماغه «کوردوغلو (Kurdoğlu)» ختم می شود. این شبه جزیره، خلیج «فتحیه (Fethiye)» را در شرق خود تشکیل داده و در دوران باستان، محل کوسنت اقوام «لیدا (Lydae)» بوده است.

11.  شبه جزیره چوکورباغ در استان آنتالیا و مشرف به دریای مدیترانه (Çukurbağ Peninsula in Antalya Province and Overlooking the Mediterranean Sea)

شبه جزیره چوکورباغ در غرب منطقه «کاش ایلچه (Kaş ilçe)» در استان آنتالیا، در شمال جزیره یونانی «کاستِلوریزو (Kastellorizo)» بوده که در امروزه به این جزیره در ترکیه ای «مِیس (Meis)» می گویند؛ بیشتر شهرت این شبه جزیره، به دلیل گردشگری بودن آن، به هتل ها و سواحل زیبایش می باشد.

12.  شبه جزیره تکه در موغلا و استان آنتالیا و مشرف به دریای مدیترانه (Teke Peninsula in Muğla and Antalya Province and Overlooking the Mediterranean Sea)

شبه جزیره تکه در منطقه ای به همین نام، در جنوب غربی ترکیه و بین خلیج های آنتالیا و فتحیه قرار داشته که تا دریای مدیترانه نیز، امتداد می یابد. این شبه جزیره که نام آن برگرفته از قبیله ترکمنی «تکه (Teke)» در زمان امپراتوری روم باستان می باشد، دارای دو رودخانه معروف به نام های: آلاکیر کریک در شرق (Alakir Creek)، و ایشن در غرب (Eşen Creek)، است؛ همچنین، بقایای شهرهای باستانی چون: فاسلیس (Phaselis)، اولمپوس (Olympos)، میرا (Myra)، و ...، در کنار پارک ملی «کوه گولوک-تِرمِسوس (Güllük-Termessos)» و پارک ملی ساحلی «بِی داغلاری (Beydağları)»، جزو جاذبه های گردشگری شبه جزیره تکه هستند.

زیرمجموعه های شبه جزیره بالکان

1.      شبه جزیره گِلیبولو در استان چاناککاله و مشرف به دریاهای مرمره و اژه (Gelibolu Peninsula in Çanakkale Province Overlooking the Marmara and Aegean Seas)

شبه جزیره گالیبولو در جنوب تراکیه شرقی و بخش اروپایی ترکیه، که در دوران باستان با نام «کِرسونِس تراکیا (Thracian Chersonese)» نیز شاخته می شده، در غرب دریای اژه و شرق تنگه داردانِل (Dardanelle)، قرار دارد. نام این جزیره، برگرفته از ایتالیایی شده یک کلمه یونانی، یعنی «Kallípolis» بوده که به معنای «شهر زیبا» بوده و در گذشته توسط دیوارهای بلندی که آن را احاطه کرده بودند، محافظت می شد؛ از آثار باستانی قابل توجه در این شبه جزیره، می توان به شهر باستانی «آگورا (Agora)» اشاره داشت.

2.      شبه جزیره چاتالکا در استان استانبول و مشرف به دریای سیاه و مرمره (Çatalca Peninsula in Istanbul Province Overlooking the Black Sea and Marmara)

شبه جزیره چاتالکا در بخش اروپایی ترکیه، در جنوب شرقی بالکان امتداد داشته و دریای سیاه و مرمره را در سمت غربی تنگه بسفر (Bosphorus)، جدا می کند. از این رو، می توان گفت این شبه جزیره مستطیل شکل، تقریبا با دو سوم استانبول را شامل شده و از شمال با دریای سیاه، از جنوب با دریای مرمره و از شرق با تنگه بسفر، همجوار است. لازم به ذکر است، چندین دریاچه طبیعی و مصنوعی در شبه جزیره چاتالکا وجود دارد که عبارتند از: دریاچه دوروسو (Durusu)، دریاچه بویوکچکمچه (Büyükçekmece)، و دریاچه کوچوکچمجه (Küçükçekmece).